کیست تخمدان

کیست تخمدان یک بیماری زنانه است که از نسج تخمدان ایجاد می شود. در واقع کیست تخمدان از توده های تخمدان تشکیل شده است. این توده ها اغلب خوش خیم هستند و در بسیاری از موارد، فولیکول‌های سطح تخمدان عامل ایجاد آنها هستند. توده های کیست تخمدان دارای یک دیواره می باشد که مقداری مایع ساده داخل آن جمع شده است.

 بیماری کیست تخمدان موجب در هم ریختگی دوره عادت ماهیانه می شود. به طوری که بانوان مبتلا به کیست تخمدان با اختلالات شدید عادت ماهیانه مواجه می شوند. در کیست تخمدان، توده های تخمدانی معمولاً خوش خیم، از نسج تخمدان تولید می شود که از فولیکول های سطح تخمدان سرچشمه می گیرند. کیست تخمدان دارای یک جداره می باشد که مقداری مایع ساده داخل آن جمع شده است. این بیماری با سن بانوان هیچ ارتباطی ندارد. به طوری که خانم ها از شروع سنین بلوغ در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. با این وجود بانوان بین سنین 20 تا 42 سال بیشتر در معرض ابتلا به کیست تخمدان می باشند.

برای داشتن اطلاعات جامع در مورد بیماری کیست تخمدان، شرح عناوین زیر ضروری می باشد که در ادامه به هر یک می پردازیم.

 

  • دلایل ابتلا به کیست تخمدان
  • انواع کیست تخمدان
  • علائم کیست تخمدان
  • نحوه تشخیص کیست تخمدان
  • درمان کیست تخمدان
  • پیشگیری از کیست تخمدان

کیست تخمدان ساد-کیست تخمدان ترکبی- بیماری کیست تخمدان

 دلایل ابتلا به کیست تخمدان

دلایل ابتلا به کیست تخمدان عبارتند از:

عدم تخمک گذاری و ابتلا به کیست تخمدان

ابتلا به بیماری کیست تخمدان علل متعددی دارد.عدم تخمک گذاری به عنوان شایع ترین دلیل ابتلا به این بیماری عنوان شده است. به این خاطر که فولیکول هایی که تخمک ها را ایجاد می کنند، در روز چهاردهم بعد از شروع عادت ماهیانه، پاره می شوند و تخمک را آزاد می‌کنند. زمانی که این اتفاق رخ می دهد، بیمار متوجه تغییرات نمی شود. به مرور زمان با تجمع آب در فولیکول ها، کیست تخمدان تشکیل می شود. به مرور زمان چند تخمک چند کیست تولید می‌ کنند و این فرآیند تکرار می شود. به طوری که پس از مدتی تعداد زیادی کیست کوچک در تخمدان‌ها ایجاد می شود که در اصطلاح علمی به آنها تخمدان‌های پلی کیستیک (PCO) گفته می شود.

وجود هورمون رولاکتین و ابتلا به کیست تخمدان

دلیل دیگر ابتلا به کیست تخمدان وجود مقدار زیاد هورمون پرولاکتین (هورمون محرک تولید شیر در بدن) می باشد. از سوی دیگر کم کاری یا پرکاری تیروئید و سایر اختلالات هورمونی نیز می تواند به کیست تخمدان منجر شود.

ابتلا به کیست تخمدان-کیست تخمدان و ناباروری-نازایی

چاقی و ابتلا به کیست تخمدان

یکی دیگر از دلایل اصلی ابتلا به کیست تخمدان، چاقی و اضافه وزن است. در واقع چاقی با ایجاد  اختلالات هورمونی موجب پاره شدن فولیکول ها و در نتیجه تشکیل کیستهای تخمدان می شود. در بسیاری موارد کیست تخمدان مانع از بارداری می شود. به همین دلیل است که پزشکان توصیه های زیادی برای کاهش وزن دارند.

انواع کیست تخمدان

کیست تخمدان به دو نوع ساده و ترکیبی تقسیم می شود. کیست تخمدان ساده به صورت مایع است. اما کیست ترکیبی اغلب به شکل جامد می باشد و گاهی نیز می تواند بدخیم و خطرناک باشد. در صورتی که محل فولیکول تخمدانی در مرحله دوم سیکل ماهانه که دوره لوتیئنی نامیده می‌شود، به کیست تخمدان مبتلا شده باشد، کیست فونکسیونل ایجاد می شود که خطر زیادی بیمار را تهدید نمی کند. به این نوع کیست تخمدان ساده نیز گفته می شود که بسادگی قابل درمان است.

علائم کیست تخمدان

کیست تخمدان علامت و نشانه خاصی ندارد و بیشتر خانم ها بدون اینکه اطلاعی از وجود این بیماری داشته باشند، ممکن است سالها به آن مبتلا باشند. اما زمانی که این بیماری حاد می شود، درد در ناحیه شکم و لگن آغاز می شود. این درد ناشی از پارگی کیست یا رشد و اتساع، خون‌ریزی به درون کیست یا پیچ خوردن کیست می باشد.

زمانی که رشد کیست تخمدان شدت می یابد، احساس درد ناگهانی شکم، تهوع و استفراغ، تغییرات نبض، احساس ضعف به دلیل خون‌ریزی داخلی بیمار را آزار می دهد. گاهی خونریزی مختصر پریتون می تواند نشانه ای از وجود کیست تخمدان باشد که البته با استراحت در بیمارستان قابل درمان است.

نحوه تشخیص کیست تخمدان

پس از اینکه بیمار به دلیل درد به پزشک مراجعه کرد، نحوه تشخیص کیست تخمدان به وسیله سونوگرافی (اولتراسوند) انجام می شود که بهترین تکنیک تصویربرداری برای شناسایی کیست‌های تخمدانی می باشد. در سونوگرافی برای ایجاد تصاویری از ساختمان‌های درون بدن، از امواج صوتی استفاده می شود. در این روش هر نوع کیست تخمدان در تصاویر ثبت می شود. علاوه بر سنوگرافی می توان روش های دیگر تصویربرداری مانند اسکن CAT یا اسکن MRI نیز استفاده کرد.

با وجودی که کیست تخمدان در حالت عادی هیچ آسیبی به سلامت جسمی بیمار وارد نمی کند و حتی فرد می تواند سالها با کیست تخمدان بدون هیچ مشکلی زندگی کند، اما می تواند موجب نازایی شود. از سوی دیگر وجود کیست های ترکیبی در سنین بالاتر از 40 سال خطرناک است و چه بسا به غده های سرطانی تبدیل شوند. بنابراین پیشگیری از کیست تخمدان به ویژه در بانوان مجرد و جوان ضرورت بیشتری دارد.
تشخیص به موقع کیست های تخمدان می تواند از ابتلا به بیماری های دیگر نیز جلوگیری کند. بنابراین وجود سه عامل چاقی، رشد موی اضافی غیرعادی در بدن (هیرسوتیسم) و اختلاف عادت ماهانه از جمله نشانه های اصلی ابتلا به بیماری کیست تخمدان هستند که خانم ها نباید به آنها بی توجه باشند. وجود هر یک از این سه عامل دلیلی برای مراجعه به پزشک و انجام سونوگرافی برای تشخیص به موقع کیست تخمدان است.

درمان کیست تخمدان

از آنجا که کیست تخمدان معمولا هیچ خطری برای سلامت و ادامه حیات بیماران به همراه ندارد، می تواند به تدریج درمان شود. همچنین اغلب کیست تخمدان به صورت کیست‌های فولیکولار است که به طور طبیعی در عرض ۱ تا ۳ ماه قابل درمان می باشد. در صورتی که بیمار در دوره باروری باشد، ممکن است این کیست ها پاره شوند و بعدها برای باردار شدن او مشکل جدی ایجاد کند. بنابراین درمان کامل کیست ها در این دوره ضرورت بیشتری دارد.
همانطور که پیشتر گفتیم، برای تشخیص نوع کیست تخمدان که ساده یا ترکیبی هستند، از سونوگرافی استفاده می شود. کیست تخمدان ساده به صورت مایع است و بافت جامد ندارد. به همین دلیل با مصرف دارو قابل درمان است. در صورتی که کیست ترکیبی دارای بافت جامد می باشد. درمان این نوع کیست ها پیچیده تر است. اغلب برای درمان کیست های ترکیبی از روش جراحی و پایش استفاده می شود. همچنین روش درمان به سن، اندازه کیست (و تغییر اندازه) و ظاهر کیست بستگی دارد.
اگر کیست تخمدان با درد شدید همراه باشد، پس از اینکه سونوگرافی صورت گرفت و مشخص شد که کیست تخمدان به تومورهای مشکوک تبدیل شده است، درمان با استفاده از روش لاپارسکوپی انجام می شود. در این روش کیست تخمدان به یکباره از بدن خارج می شود. همچنین در بیمارانی که به چاقی های مرضی مبتلا هستند، روش درمان کیست تخمدان با استفاده از جراحی های دستگاه گوارش مانند اسلیو معده، پلیسه معده و یا بایپس  به روش یسته (لاپارووسکوپی) انجام می شود که انتخاب نوع جراحی با توجه به شرایط بالینی بیمار و وضعیت آزمایشگاهی متفاوت است.
اغلب پزشکان برای درمان کیست تخمدان از سه روش استفاده می کنند که عبارتند از:

  • منع بیمار از مصرف غذاهای شیرین از قبیل آبمیوه های شیرین صنعتی، کیک و کلوچه، نان های سفید و بدون سبوس، ماکارونی و پاستا، غذاهایی که شکر به آنها اضافه شده است، نوشابه و ...
  • تشویق بیمار برای مصرف میوه و سبزیجاتی از قبیل هویج، فلفل، کاهو، کلم، اسفناج و ....
  • تجویز داروهای ضد دیابت گلوکوفاژ (متفورمین) قبل از هر وعده غذایی

درمان نازایی-ابتلا به کیست تخمدان-پیشگیری از بیماری


پیشگیری از کیست تخمدان

یکی از راه حلهایی که برای پیشگیری از ابتلا به کیست تخمدان عنوان شده است، استفاده از داروهای ضد بارداری می باشد. پژوهش ها نشان داده است، بانوانی که از قرص های ضد بارداری استفاده می کنند، کمتر به کیست تخمدان مبتلا می شوند. همچنین در دوران بارداری و شیردهی نیز به علت مهار فعالیت تخمدان، احتمال ابتلا به کیست‌های تخمدان تا حد زیادی کاهش می یابد. در بانوانی که دیرتر ازدواج می کنند یا اولین بارداری آنها در سنین بالاتر صورت می گیرد، احتمال ابتلا به کیست تخمدان افزایش می یابد.
مراجعه مرتب به پزشک متخصص و انجام معاینات لازم، راه دیگری برای پیشگیری از ابتلا به بیماری کیست تخمدان می باشد. بویژه بانوانی که در سنین بالاتر قرار دارند، به دلیل خطرناک بودن این بیماری و تبدیل آن به سرطان، انجام معاینات به صورت دوره ای و مداوم ضرورت بیشتری پیدا می کند.
در پیش گرفتن یک رژیم غذایی مناسب نیز می تواند از ابتلا به بیماری کیست تخمدان پیشگیری کند. قرار دادن میوه و سبزیجات تازه در برنامه غذایی روزانه، یکی از مهمترین راه های پیشگیری از این بیماری می باشد. بهتر است نان های سبوسدار استفاده شود. همچنین خودداری از مصرف بیش از حد شیرینی ها تا حد زیادی احتمال ابتلا به کیست تخمدان را کاهش می دهد.
خانم‌هایی که کیست تخمدان دارند و دارو مصرف می‌کنند، باید از حرکات ورزشی جهشی و کششی، دو و میدانی، شنا، یوگا و نظیر آن پرهیز کنند. در واقع هر کاری‌که به قسمت لگن فشار وارد می کند، ممنوع است.

راه های درمان نازایی

همه ی زوج ها میتوانند صاحب فرزند شوند

راه های درمان نازایی

سرطان تخمدان

علائم سرطان تخمدان را بشناسید

سرطان تخمدان

چرا درد تخمک گذاری نباید نادیده گرفته شود؟

چرا درد تخمک گذاری نباید نادیده گرفته شود؟

علل و عوارض برداشتن تخمدان زنان

علل و عوارض برداشتن تخمدان زنان

نظر کاربران

هنوز هیچ نظری ثبت نشده است.
شما اولین نفر باشید.

 

فهرست

تازه ها

عضویت

تماس با ما