التهاب روده

التهاب روده زمانی ایجاد می شود که لایه های داخلی راست روده بزرگ زخم و ملتهب شوند. التهاب روده واکنش بدن به آسیب یا جراحت وارد شده به روده بزرگ است که با درد شدید و قرمزی همراه می شود.

زمانی که فردی به التهاب روده مبتلا می شود، در روده بزرگ زخم های کوچک ایجاد می شود که با خونریزی همراه است و اغلب موجب ایجاد چرک در روده می شود. التهاب روده عموما از قسمت راست تا ناحیه پایین روده بزرگ شروع می شود. اما اگر پیشرفت آن سریع باشد و به موقع درمان نشود، پس از مدت کوتاهی تمامی روده بزرگ (کل ناحیه کولون) را تحت تاثیر قرار می دهد. زمانی که التهاب روده تنها در قسمت راست روده باشد، در علم پزشکی به آن «پروکتیت» گفته می شود. 

التهاب روده در برخی از مواقع که به یک بیماری مزمن تبدیل می شود، می تواند زمینه ساز بیماری های خطرناک تری نیز باشد. به این معنا که ممکن است التهاب روده تا مدتهای طولانی با بیمار باقی بماند. در این صورت هیچ علامت و نشانه ای از خود نشان نمی دهد. پزشکان از این دوره به عنوان بیماری پنهان نام می برد. پس از گذشت این دوره، بیماری تشدید می شود و علائم و ناراحتی های التهاب روده ظاهر می شود. 

انواع بیماری التهاب روده

بیماری التهاب روده به اشکال مختلفی ظاهر می شود. متخصصین این بیماری را به چهار نوع اصلی تقسیم می کنند که عبارتند از:

  1.  پروکتیت
  2.  کولیت دیستال یا کولیت سمت چپ روده
  3. کولیت کامل یا پانیکولیت
  4. بیماری کرون

نوع اول: پروکتیت

در بیماری التهاب روده از نو پروکتیت، بخش انتهایی روده بزرگ ملتهب می شود. اما سایر قسمت های روده همچنان سلامتی خود را حفظ می کنند. در این نوع بیماری، فرد به زندگی عادی خود می پردازد. اما ممکن است برخی علائم از قبیل خونریزی زمان مدفوع دیده شود. همچنین اسهال و یبوست شدید نیز یکی دیگر از مشخصه های التهاب روده از نوع پروکتیت می باشد. 

افرادی که به پروکتیت مبتلا می شوند، به طور مرتب احساس می کنند که به اجابت مزاج نیاز دارند، اما این در حد احساس است و در توالت، مدفوعی ندارند. زیرا روده بزرگ خالی است. به این حالت «تنسموس یا زور پیچ» گفته می شود. حتی ممکن است قسمت هلالی روده بزرگ بیمار نیز ملتهب شود که در اصطلاح پزشکی به آن «پروکتوسیگموئیدیت یا التهاب راست روده» گفته می شود. 

التهاب روده-علت التهاب روده-درمانالتهاب روده


نوع دوم: کولیت دیستال یا کولیت سمت چپ روده

نوع دوم بیماری التهاب روده، کولیت دیستال یا کولیت سمت چپ روده است که در آن التهاب از قسمت راست روده آغاز می شود و سپس به قسمت چپ روده بزرگ سرایت می کند. در این نوع التهاب روده، بیمار با یبوست همراه با خونریزی مواجه می شود. از دیگر علائم کولیت دیستال وجود ماده مخاطی در مدفوع، درد در سمت چپ شکم، نیاز شدید به دستشویی و زور پیچ (تنسموس) می باشد.


نوع سوم: کولیت کامل یا پانیکولیت

نوع سوم بیماری التهاب رود، کولیت کامل یا پانیکولیت است که در آن تمامی روده بزرگ درگیر این بیماری می شود. این نوع التهاب روده با اسهال همراه با خون ریزی، وجود ماده مخاطی و گاهی اوقات چرک بروز می کند. البته اگر التهاب روده از نوع کولیت کامل، حاد نشده باشد، بدون خونریزی است. در برخی موارد نیز گازهای معده در روده بزرگ باقی می ماند و موجب متورم شدن این قسمت می شود که در اصطلاح تخصصی «مگاکولون سمی» نام دارد.
اگر بیماری به مگاکولون سمی مبتلا شده باشد، علائمی همچون تب بالا و گرفتگی شکم در او دیده می شود. در این مواقع مراجعه به پزشک ضرورت دارد. گاهی نیاز است تا بیمار جراحی شود. 


نوع چهارم: بیماری کرون

نوع چهارم بیماری التهاب روده، کرون است که قسمت های مختلف دستگاه گوارش (از دهان تا مقعد) را درگیر خود می کند. این بیماری با زخم روده همراه است و گاهی موجب انسداد روده نیز می شود. بیماری کرون به دو شکل بروز می کند. در برخی مواقع بر روده کوچک و در موارد دیگری بر روده بزرگ اثر می کند. بیماری التهاب روده از نوع کرون در اثر عوامل ژنتیکی، عوامل محیطی، اختلالات سیستم عصبی، باکتری های روده ای و رژیم غذایی حاوی پروتئین بالا رخ می دهد. 
ممکن است بیمار سالها به کرون مبتلا باشد، اما هیچ علامت و مشخصه ای در او بروز نکند. زمانی که این بیماری شدت پیدا می کند، علائمی همچون کاهش وزن، دردهای شکمی (که با اجابت مزاج تسکین پیدا نمی کنند)، مشکلات پوستی، درد مفاصل، اسهال مزمن آبکی، التهاب چشم، تب متناوب و اختلالات کبدی در بیمار دیده می شود. 

علت ابتلا به التهاب روده

تاکنون دلیل مشخصی برای ابتلا به بیماری التهاب روده گزارش نشده است. اما طبق نظر متخصصین این بیماری با شرایط ایمنی بدن ارتباط مستقیم دارد. به این معنا که اگر سیستم ایمنی بدن (که مسئولیت محافظت از بدن در برابر عفونت ها را بر عهده دارد) عملکرد نادرستی داشته باشد، پس از مدتی فرد به التهاب روده مبتلا می شود که نهایتا عفونت به بافت های سالم روده حمله می کند. از نظر بسیاری از متخصصان عوامل ژنتیک و محیطی در کاهش قدرت سیستم ایمنی بدن موثر هستند که در نتیجه شرایط ابتلا به التهاب روده را فراهم می کنند.


تشخیص التهاب روده

روش معاینه افراد مشکوک به بیماری التهاب روده با تست های آزمایشگاهی انجام می شود. در این آزمایش ها اگر تعداد گلبول های سفید از حد نرمال بیشتر باشد، نشانه التهاب روده یا عفونت است. همچنین کاهش پروتئین خون، گلبول های قرمز و مواد معدنی (از طریق اسهال از دست می روند) نشانه دیگر بیماری التهاب روده می باشد. براساس نظر متخصصان با استفاده از اشعه ایکس با ریوم نیز می توان این بیماری را تشخیص داد که اطلاعاتی از قبیل محل، نوع و شدت بیماری، زخم‌ها، باریک شدن روده‌ها و فیستول‌های ایجاد شده نیز مشخص می شود.
پزشکان برای تشخیص بیماری التهاب روده ابتدا وضعیت فیزیکی و جسمانی بیمار را بررسی می کند. علائمی از قبیل رنگ پریدگی ناشی از کم خونی و دل درد ناشی از التهاب روده می تواند او را در تشخیص این بیماری یاری دهد. مراحل تشخیص بیماری التهاب به صورت زیر است:


مرحله اول: سیگموئیدوسکوپی

با استفاده از روش سیگموئیدوسکوپی می توان میزان و سطح  بیماری التهاب روده را تشخیص داد. برای انجام این آزمایش، پزشک معالج یک لوله قابل انعطاف مجهز به دوربین را در  قسمت مقعد بیمار وارد می کند. این کار برای برداشتن بافت کوچکی از روده بزرگ انجام می شود. پس از نمونه برداری، آزمایشات لازم بر روی نمونه صورت می گیرد. نمونه برداری دردناک نیست. هرچند خوشایند هم نیست. اما برای راحتی بیمار از داروی مسکن استفاده می شود.
پزشک با استفاده از روش سیگموئدوسکوپ می تواند وجود التهاب روده در قسمت انتهایی روده یا راست روده را تشخیص دهد. اما اگر مشخص شود که بیماری التهاب روده تمامی روده بزرگ را تحت تاثیر قرار داده است، آزمایش دیگری لازم می شود. بنابراین مرحله دوم تشخیص اجرا خواهد شد.


مرحله دوم: کولونوسکوپی

در این مرحله پزشک از لوله بلندتر و منعطف تری به نام کولونوسکوپ استفاده می کند. این لوله پزشک را در بررسی کل روده بزرگ یاری می دهد. لوله کولونوسکوپی هم می تواند برای نمونه برداری از تمامی روده استفاده شود. قبل از اینکه این آزمایش انجام شود، روده بزرگ بیمار باید به طور کامل خالی شود. به همین دلیل قبل از انجام  کولونوسکوپی، به بیمار روغن کرچک خورانده می شود که معده و روده ها تخلیه و پاک می شوند. نمونه برداری از روده بزرگ با روش کولونوسکوپی چندان سخت نیست. اما به بیمار داروی مسکن نیز داده می شود.


درمان التهاب روده

زمانی که پزشک تشخیص داد که بیمار به بیماری التهاب روده مبتلا شده است، برای درمان از دو روش دارو درمانی یا عمل جراحی استفاده می کند. تعیین روش درمان بستگی به میزان بیماری دارد. روش درمان التهاب روده به دو روش دارو درمانی و جراحی را در زیر شرح می دهیم.


دارو درمانی

برای درمان بیماری التهاب روده از طریق دارو درمانی، هدف اصلی کاهش علائم و پیشگیری از شدت یافتن این بیماری می باشد. در واقع پزشک با تجویز داروهای لازم سعی دارد تا بیماری را کنترل کند. مصرف این داروها طولانی مدت است و گاهی چند سال طول می کشد تا بهبودی کامل حاصل شود. اگر میزان بیماری التهاب روده در قسمتی کوچکی از روده بزرگ باشد، بعد از دو سال بیماری بر طرف می شود. برای درمان بیماری التهاب روده از داروهای ضد التهاب و داروهایی که علائم بیماری را از بین می برد، استفاده می شود که شامل آمینوسالیسیلات ها و کورتیکو استروئیدها می باشند.

سرطان روده-درمان بیماری التهاب روده-بیماری التهاب روده

جراحی

روش دیگر برای درمان بیماری التهاب روده، جراحی است که در آن تمامی روده بزرگ و یا قسمت راست روده (پروکتوکولکتومی) برداشته می شود. جراح برای انجام این روش از یک کیف مخصوص استفاده می کند که برای جمع آوری مدفوع بیمار است و سپس یک کیسه را در انتهای روده کوچک بیمار قرار می دهد. این کیسه رابطه میان روده کوچک و مقعد می شود. در واقع جانشین روده بزرگ خواهد بود. 
در صورتی که بیمار توانایی استفاده از کیسه را نداشته باشد، جراح یک مجرای دائمی (شکاف ایلئال) بر روی شکم باز می کند که از طریق آن، امکان عبور مدفوع برای جمع آوری در یک کیسه متصل به مجرا، برای بیمار فراهم می شود.

عوارض بیماری التهاب روده

بیماری التهاب روده مشکلات متعددی را برای بیمار به دنبال دارد که عبارتند از:


پوکی استخوان

افرادی که به بیماری التهاب روده مبتلا می شوند، استخوان های آنها ضعیف و شکننده می شود. زیرا قدرت جذب ویتامین D در بیمار از بین می رود. 


رشد ضعیف

اگر کودکان یا نوجوانان به بیماری التهاب روده مبتلا شوند، بلوغ آنها با تاخیر مواجه می کند. در این صورت کودک یا نوجوان بیمار باید به طور مرتب تحت مراقبت کارشناسان سلامت قرار بگیرند.


اسکلروزینگ کلانژیت اولیه

 کلانژیت اولیه اسکلروزینگ (PSC) یکی دیگر از نتایج زیانبار بیماری التهاب روده است که در آن مجرای صفراوی دچار تورم می شود. با گذشت زمان این مجرا دچار آسیب های جدی می شود. مجرای صفراوی، لوله کوچکی است که صفرا (مایع گوارش) را از کبد به سیستم گوارشی منتقل می کند.

بیماری روده-پیشگیری از بیماری روده-علل بیماری روده


مگا کولون سمی

 مگا کولون سمی یکی دیگر از عوارض بیماری التهاب روده است که به ندرت بروز می کند. زمانی که بیمار به مگا کولون سمی مبتلا می شود، گاز معده در روده گیر می کند. در نتیجه روده بزرگ به طور غیرعادی ورم می کند.


سرطان روده

از دیگر مشکلاتی که ممکن است در نتیجه بیماری التهاب روده بروز کند، سرطان روده است. این بیماری زمانی رخ می دهد که میزان التهاب روده شدید باشد. همچنین هر چه میزان ابتلا به این بیماری بیشتر شود، خطر ابتلا به سرطان روده نیز افزایش می یابد. افرادی که به بیماری التهاب روده مبتلا می شوند، حتی اگر بیماری سرطان روده نیز به آن اضافه شود، هیچ نشانه و علائمی را از خود نشان نمی دهد. اما پس از مدتی که بیماری شدت می یابد، ممکن است علائمی از قبیل وجودخون در مدفوع، اسهال و درد در ناحیه شکم بروز کند.


مراقبت بیماران مبتلا به التهاب روده

بیمارانی که به التهاب روده مبتلا هستند، لازم است تا توصیه های زیر را مد نظر قرار دهند:​

  1. مصرف غذا به صورت کم حجم
  2. مصرف مایعات
  3. مصرف داروهای حاوی مولتی ویتامین
  4. مشورت با متخصص تغذیه


مصرف غذا به صورت کم حجم

بیماران مبتلا به این بیماری نباید در وعده های غذایی بیش از حد غذا مصرف کنند. توصیه می شود به جای مصرف سه وعده غذا، پنج یا شش وعده غذا میل کنند. در عین حال میزان غذای خود را بین وعده ها تقسیم کنند.


مصرف مایعات

مصرف مایع در طی روز به سلامتی و بهبودی بیماران مبتلا به التهاب روده کمک می کند. بهترین مایعات، همان آب خانگی است. بیماران مبتلا به این بیماری نباید نوشابه های حاوی کافئین مصرف کنند. زیرا کافئین روده ها را تحریک می کند و در نتیجه اسهال تشدید می شود. همچنین نوشیدنی های حاوی کربنات می تواند در روده ها گاز تولید کند که ممکن است مگا کولون سمی را در پی داشته باشد.


مصرف داروهای حاوی مولتی ویتامین

مولتی ویتامین به روده ها کمک می کند تا مواد مغذی بدن را جذب کنند. بنابراین بیماران مبتلا به التهاب روده بهتر است از مکمل های معدنی یا مولتی ویتامین ها استفاده کنند. البته نباید این داروها بدون تجویز پزشک باشد. 


مشورت با متخصص تغذیه

کاهش و یا افزایش وزن در بیماران مبتلا به التهاب روده باید با مشورت متخصص تغذیه باشد. همچنین در صورتی که بیمار قصد تغییر رژیم غذایی را دارد، نباید خودسرانه عمل کنید و در این رابطه نیاز به نظر متخصص تغذیه دارد.

منبع : اختصاصی وبگردها: مریم کوهشاری

التهاب بافت روده و مقعد یعنی چه؟

التهاب بافت روده و مقعد یعنی چه؟

ارتباط مصرف قهوه با سرطان روده

ارتباط مصرف قهوه با سرطان روده

سندروم روده تحریک‌ پذیر در کودکان

سندروم روده تحریک‌ پذیر در کودکان

نسخه طب سنتی برای روده ها

نسخه طب سنتی برای روده ها

نظر کاربران

هنوز هیچ نظری ثبت نشده است.
شما اولین نفر باشید.

 

فهرست

تازه ها

عضویت

تماس با ما